Citroen 2 CV Fourgonnette

Bizde 85 Charleston var ve her yere onunla gidiyoruz. Otoyollarda 100-110 km/s rahatça gidebiliyor, 50 mpg civarı yapıyor. Arka koltuğu çıkarıyoruz (yaklaşık 3 dakika sürüyor), böylece iki Great Pyrenees köpeğimiz bizimle yolculuk edebiliyor. Öte yandan bu arabanın süspansiyonunun ilgiye ihtiyacı var. 2CV'ler hız tümseklerini neredeyse bizim DS21 kadar iyi geçiyor; hız arttıkça tümsekleri daha az fark ediliyor gibi.

İngiltere'de yaşarken iki 2CV sahibi oldum. Tasarımını harika buluyorum; motor birinci sınıf çelikten yapılmış ve oldukça güvenilir. Seyir hızı 70 mph (yaklaşık 113 km/s) olarak belirtilir ve iyi yüzeyli bir yolda bu hız rahat hissettirir, ancak gürültü çok yüksekti; bu hızlarda otoyolda artık kullanmazdım. Bir keresinde iniş yokuşta 90 mph'e kadar çıktım; bu hızda süspansiyon yoldaki en küçük çatlağa bile sert tepki veriyor ve direksiyon biraz kararsızlaşıyor. Marş sorunu olabiliyor: elektronik ateşleme takmak ya da bujı kablolarını her yıl değiştirmek ve yedek bobin bulundurmak gerekiyor. Yapım kalitesi, özellikle sonraki modellerde, daha düşük; paslanma büyük bir sorun.

Bir süre bir tanesini kullandım, ama daha eski bir modeldi. İdare eder ama aşırı gürültülü; uzun mesafede kulak koruyucu takmak gerekiyordu. Bir kez kaza yaptım, çok düşük hızda bile kolayca katlandı. Çift fren devresi yok. Hatta manivelayla çalıştırılan bir el marşı vardı. Tamir edip sattım; bir deneyimdi ama günlük araç değildi.

Dört Citroen 2CV'm oldu. Bunlardan birinde dinamo (alternatör değil) zamanla kirlenip çalışmayı bırakıyordu; yolun kenarında durup ön panjuru ve fanı sökerek mıknatıs üzerindeki kiri zımparayla temizlemek üç dakikalık işti. Isıtma doğrudan motordan geliyordu ve kış aylarında inanılmaz verimliydi. Akü 6 voltluydu. Geç 70'lere kadar koltuklar tuval kaplıydı, bungee kordonlarla tutuluyordu ve uzun yollarda bile çok rahattı. Yakıt tüketimi 100 km'de yaklaşık 4-4,5 litreydi. 2CV6'da (600 cc, Dyane ile aynı motor) yokuşlarda yavaştı, sağ şeritte kalmak gerekiyordu; inişte ise hızlanabiliyordu. Kar, yağmur, çamur ve arazide inanılmaz performans gösterdi.

2CV, çiftlik evlerinde yaşayan çiftçiler için tasarlanmıştı. Arka koltukta yumurta taşınıp tarlada sürüldüğünde bir tanesinin bile kırılmaması gerekiyordu; süspansiyonların bu yüzden bu kadar yumuşak olması. Citroen süspansiyon sistemlerinde öncüdür; Rolls Royce bile Citroen'in hidrolik süspansiyon sistemini satın almıştır.

Fransız olarak şunu söylemem gerekir: 2CV, Fransa'da yapılmış en ikonik arabalardan biri. Konsept, yumurtaları kırmadan çiftlikten tarlalara taşıyabilecek bir araba yapmaktı. Bir şemsiyenin altındaki koltuk gibi olması da amaçlanmıştı, bence hâlâ öyle. Motoru da oldukça özel: hava soğutmalı, yatay karşılıklı iki silindirli. Başlangıçta 22 beygir gücündeydi, üretimin sonunda 32 beygire çıktı. ('CV' = 'cheval vapeur', at gücü, İngilizcedeki HP'nin karşılığı.) 50'lerde dört çeker bir model de vardı, bugün koleksiyonerler için oldukça nadir. İki motoru vardı, biri ön kaputta, biri arka bagaj bölümünde! Sahra çölü için tasarlanmıştı, yanılmıyorsam. Araba sürmesi keyifli ve Fransa'nın kırsal yollarına çok uygun. Tabii otoyollarda biraz sınırlı kalıyor; yine de tam gazda 130 km/s'ye ulaştım, 'rüzgar arkadan vuruyor' derler. Ancak uzun ve dik rampalarda hız hızla 60 km/s'ye düşüyor. Son olarak, arabamda çok akıllı bir 'santrifüj kavrama' vardı: tam durmadan önce kavramaya basmaya gerek yok, kendiliğinden ayrılıyor, sadece frene basmak yetiyor. Kalkmak için kavramaya basıp ikinci vitese takmak (şehirde ve yalnızken), ayağı frende tutarak kavramayı bırakmak gerekiyordu; araba yerinde kalır. Gitmek için frenden çekip gaza basmak yeterli. Trafik ışıkları arasında ikinci viteste kalarak gidip gelmek şehir içinde çok verimliydi.

95-105 km/s hızda rahatça seyir yapabiliyor; düz yolda en fazla 115 km/s. 1981-1990 arası ön tekerleklerde iç montajlı disk fren vardı, bu yüzden küçük bir araç için frenler çok güçlü. 1948-1980 arasında ise iç montajlı ön tambur fren kullanılıyordu. Orijinal 2CV'lerde amortisör yerine atalet sönümleyiciler vardı, bu yüzden sürüş daha yumuşak ve sallantılıydı. 9 hp'lik motorla en yüksek hız 60 km/s, yakıt tüketimi ise 100 km'de yaklaşık 3 litreydi. Yakıt göstergesi yoktu, depo ağzındaki çubukla ölçülüyordu. Silecek motoru bulunmuyordu; silecekler hız göstergesi kablosundan çalışıyordu, hızlandıkça silecekler de hızlanıyordu.

1987'de öğrenciyken, bu İrlandalı 400cc'lik 2CV'siyle Batı Berlin'den (Duvar yıkılmadan önce) İrlanda'nın Carlow kasabasına kadar sürdü. Kusursuz çalıştı; yalnız Batı Almanya sınırına yaklaşırken gaz pedalı tam gazda takılı kaldı ve neredeyse Doğu Alman sınır muhafızları tarafından vurulacaktı. Vites topuzunun üst kısmı açılıyor; içine benzin parası için 10 İrlanda lirası koyardı, çünkü yakıt göstergesi tam dolu değerinde takılı kalmıştı ve benzin bittiğinde her zaman parası olurdu.

1970'lerin başında öğrenciyken 2 CV'ye sahip olmak benim için çok iyiydi. Bütçeme çok uygundu ve yan işim olan Hamburg'daki taksi işine gitmek için buna ihtiyacım vardı (taksi ise tabii ki Mercedes'ti). Kışın, motorun ön tarafta ürettiği biraz sıcak havanın kalması için ön koltukların altına boş karton kutular koyardım. İyi bir araba, mutlu günlerdi.

Bu motor, yarım küre yanma odaları sayesinde yüksek devirler için tasarlandı. Soğutma, fanın arkasındaki yağ soğutucu ve alüminyum karter ile silindir kafaları sayesinde verimli. 70 yılı aşkın süredir çok sıcak ortamlarda gerçek dünya testlerinden geçti. Ben kendi aracımla Almanya otobanlarında uzun mesafelerde gaz kelebeği sonuna kadar açıkken, hız göstergesi sonuna dayanarak gittim. Bu motorlar Panhard tarafından tasarlandı; onlar iki silindirli hava soğutmalı boxer konusunda uzmandı. Hız göstergesindeki işaretler motordan en iyi verimi almak için bir öneri; şanzıman da çok düz çalışıyor. Maksimum güç için devri zorla, sonra bir üst viteste maksimum torkta buluş.