Citroen 2 CV Fourgonnette

Bir süre bir tanesini kullandım, ama daha eski bir modeldi. İdare eder ama aşırı gürültülü; uzun mesafede kulak koruyucu takmak gerekiyordu. Bir kez kaza yaptım, çok düşük hızda bile kolayca katlandı. Çift fren devresi yok. Hatta manivelayla çalıştırılan bir el marşı vardı. Tamir edip sattım; bir deneyimdi ama günlük araç değildi.

Dört Citroen 2CV'm oldu. Bunlardan birinde dinamo (alternatör değil) zamanla kirlenip çalışmayı bırakıyordu; yolun kenarında durup ön panjuru ve fanı sökerek mıknatıs üzerindeki kiri zımparayla temizlemek üç dakikalık işti. Isıtma doğrudan motordan geliyordu ve kış aylarında inanılmaz verimliydi. Akü 6 voltluydu. Geç 70'lere kadar koltuklar tuval kaplıydı, bungee kordonlarla tutuluyordu ve uzun yollarda bile çok rahattı. Yakıt tüketimi 100 km'de yaklaşık 4-4,5 litreydi. 2CV6'da (600 cc, Dyane ile aynı motor) yokuşlarda yavaştı, sağ şeritte kalmak gerekiyordu; inişte ise hızlanabiliyordu. Kar, yağmur, çamur ve arazide inanılmaz performans gösterdi.

Fransa'da 2CV çoğu zaman ehliyet alındığında ailelerin verdiği ilk araçtı, bu yüzden nesiller bu arabayla sürmeyi öğrendi. Önden disk fren olmayan eski versiyonlar çok tehlikeliydi.

2CV, çiftlik evlerinde yaşayan çiftçiler için tasarlanmıştı. Arka koltukta yumurta taşınıp tarlada sürüldüğünde bir tanesinin bile kırılmaması gerekiyordu; süspansiyonların bu yüzden bu kadar yumuşak olması. Citroen süspansiyon sistemlerinde öncüdür; Rolls Royce bile Citroen'in hidrolik süspansiyon sistemini satın almıştır.

Çocukluğumdan bu arabaları hatırlıyorum. Onlarla yolculuk yapmak çok eğlenceliydi (ben direksiyon yaşında değildim). Dik ve virajlı Fransız kırsal yollarında, tam dolu haldeyken bile o küçük araba rahatça tırmandı. Büyük olan genelde daha iyi değildir.

Fransız olarak şunu söylemem gerekir: 2CV, Fransa'da yapılmış en ikonik arabalardan biri. Konsept, yumurtaları kırmadan çiftlikten tarlalara taşıyabilecek bir araba yapmaktı. Bir şemsiyenin altındaki koltuk gibi olması da amaçlanmıştı, bence hâlâ öyle. Motoru da oldukça özel: hava soğutmalı, yatay karşılıklı iki silindirli. Başlangıçta 22 beygir gücündeydi, üretimin sonunda 32 beygire çıktı. ('CV' = 'cheval vapeur', at gücü, İngilizcedeki HP'nin karşılığı.) 50'lerde dört çeker bir model de vardı, bugün koleksiyonerler için oldukça nadir. İki motoru vardı, biri ön kaputta, biri arka bagaj bölümünde! Sahra çölü için tasarlanmıştı, yanılmıyorsam. Araba sürmesi keyifli ve Fransa'nın kırsal yollarına çok uygun. Tabii otoyollarda biraz sınırlı kalıyor; yine de tam gazda 130 km/s'ye ulaştım, 'rüzgar arkadan vuruyor' derler. Ancak uzun ve dik rampalarda hız hızla 60 km/s'ye düşüyor. Son olarak, arabamda çok akıllı bir 'santrifüj kavrama' vardı: tam durmadan önce kavramaya basmaya gerek yok, kendiliğinden ayrılıyor, sadece frene basmak yetiyor. Kalkmak için kavramaya basıp ikinci vitese takmak (şehirde ve yalnızken), ayağı frende tutarak kavramayı bırakmak gerekiyordu; araba yerinde kalır. Gitmek için frenden çekip gaza basmak yeterli. Trafik ışıkları arasında ikinci viteste kalarak gidip gelmek şehir içinde çok verimliydi.

Kötü bir günde şehrimizde (Arjantin'in güneyi) 120 km/s rüzgar esiyor. Hafif ağırlıklarına rağmen eski Citroen'lerimiz ve yerel üretim IES'ler, rüzgar yandan vurduğunda hiç sorun yaşamıyor.

GS motorlu bir 2CV'yi kullanmamış olan herkes, hayatının en heyecanlı sürüş deneyimini kaçırıyor. Islak ya da buzlu bir yolda, lastikleri aşınmış bir motosikleti hızlı sürmek gibi.

95-105 km/s hızda rahatça seyir yapabiliyor; düz yolda en fazla 115 km/s. 1981-1990 arası ön tekerleklerde iç montajlı disk fren vardı, bu yüzden küçük bir araç için frenler çok güçlü. 1948-1980 arasında ise iç montajlı ön tambur fren kullanılıyordu. Orijinal 2CV'lerde amortisör yerine atalet sönümleyiciler vardı, bu yüzden sürüş daha yumuşak ve sallantılıydı. 9 hp'lik motorla en yüksek hız 60 km/s, yakıt tüketimi ise 100 km'de yaklaşık 3 litreydi. Yakıt göstergesi yoktu, depo ağzındaki çubukla ölçülüyordu. Silecek motoru bulunmuyordu; silecekler hız göstergesi kablosundan çalışıyordu, hızlandıkça silecekler de hızlanıyordu.

1987'de öğrenciyken, bu İrlandalı 400cc'lik 2CV'siyle Batı Berlin'den (Duvar yıkılmadan önce) İrlanda'nın Carlow kasabasına kadar sürdü. Kusursuz çalıştı; yalnız Batı Almanya sınırına yaklaşırken gaz pedalı tam gazda takılı kaldı ve neredeyse Doğu Alman sınır muhafızları tarafından vurulacaktı. Vites topuzunun üst kısmı açılıyor; içine benzin parası için 10 İrlanda lirası koyardı, çünkü yakıt göstergesi tam dolu değerinde takılı kalmıştı ve benzin bittiğinde her zaman parası olurdu.